Pse të parët tanë gatuanin gjakun e kafshëve

894

Nga Alma Nikolli

- PUBLICITET -

Para se të gjykojmë një kohë të shkuar me nota kritike, duhet bërë një përpjekje për të kuptuar disa pse. Sigurisht që pak prej nesh mund të bëjnë historianin a sociologun, ama njeriun mund ta bëjë secili.

Të jesh njeri ndonjëherë do të thotë të vihesh në vendin e tjetrit, por jo duke qëndruar në rrethanat e tua por të atij. Jo të thuash “të isha unë si ai” por “të isha unë ai”.

Ka shumë njerëz që nuk e dinë se në disa zona të veriut, të parët tanë kanë gatuar gjakun e bagëtive për t’u ushqyer.

E them këtë sepse në disa biseda më ka rastisur që njerëzit të habiten jo pak me këtë “kulturë”. “Çfarëëëëëëë, gatuhet gjaku, e shpifuuuuur?!”

Edhe unë vetë ndoshta do të duhet të isha habitur a neveritur kur kam dëgjuar së pari që

në disa kultura joshqiptare hahet gjarpri, kërmilli a krimbi, por s’e kam bërë. S’e kam bërë sepse kam menduar, po tanët që “hanin” gjakun?

Gjaku hahej, pasi kur gatuhej, përzihej me miell e yndyrë dhe e humbiste trajtën e lëngshme.

Kam pyetur, po pse vallë?

Ja ta zëmë, pritej një dele a dhi, s’u dilte mishi? S’u dilte. Bagëtitë ishin pak, dimrat e gjatë e të ashpër,

e fëmijët të shumtë. Disa familje që jetonin nën një çati duhet të shfrytëzonin maksimalisht delen a dhinë e prerë.

Mishi shpërndahej, o ruhej për raste. Këmbët, veshët, gjaku gatuheshin. Lëkura e deleve dhe dhive përdorej si gunë që vishej ose gëzof që shtrohej përtokë.

Malësori i varfër kishte nevojë edhe për pak “supersticion” dhe për këtë ishin brirët, të cilët vareshin në kopsht, gardhe a shtëpi. Një mbetje krejt e vogël e kafshës i kthehej natyrës pa e “përpunuar”.

Lexo edhe:   Shqiptarit bëji çfarë të duash, por mos guxo ta shohësh shtrembër

Mendoj se çdo kulturë ushqimore, apo edhe kanunore ka lindur në kushtet e mbijetesës. Gjërat kanë logjikën e kohës së vet, sado e huaj duket kjo e parë nga prespektiva e së tashmes së bollëkut, ku shpesh “mbetja” është më e madhe se vetë “gjëja”.