Nga Çapajev Gjokutaj

Këtë ndodhi ma ka treguar një mik i moshuar, gati dy dekada më parë:

…..

Një ditë të vitit ‘45, rastësisht mora vesh vendin ku, në mbrëmje do bëheshin pushkatime.

Adoleshent kurioz, vajta herët dhe u fsheha në një shqopishte.

Erdhën kur po binte muzgu. Ishin tre të dënuar dhe pesë partizanë të armatosur.

Më ka mbetur në mend njeri. Plak në të 60-at, kishte veshur një palë opinga të reja.

Sa i zgjidhën duart, i hoqi dhe ia zgjati njerit prej ekzekutorëve, djalë i ri e trupmadh: Merri, i tha, gjynah të kalben.’

Miku që më tregonte këtë ndodhi ishte mjek, profesor mjaft i njohur.

S’do mend që kishte qenë i pranishëm në dhjetra pragvdekje. Por duket se përshtypja, që i kishte bërë kjo, ua kalonte të gjithave.

Parë hollë, historia e plakut, që i fali opingat ekzekutorit, nuk është histori për vdekjen, por për shpirtin.

S’thonë kot: rrëfenja ze fill atje ku shfaqet shpirti, metafizika e qenies.

Për çfarë shpirti flet, do prishte buzët ciniku, materializëm ekstrem thuaj. Varfëria të shtyn të fetishizosh sendet.

Të mungojnë, rropatesh që t’i kesh, ndaj dhe i shenjtëron. Si plaku opingat.

Mos ji kaq i sigurt, do ia priste tjetri, plaku mund të ketë qenë besimtar. Donte të bënte edhe një sevap, të fundit, para se të ikte te i Madhërishmi.

Unë e shoh ndryshe, do thoshte i treti. Plaku pa këpucët e grisura të partizanit të ri, iu kujtua i biri, rritur me të keq.

Dhe, mes dhimbjes këlthitëse se s’do ta shihte më dhe se nuk e kishte përkëdhelur sa duhej, e mishëroi tek ai që kishte përballë.

Interpretimet mund të jenë të shumta, ca më pranë të vërtetës, ca më larg. Por një gjë mbetet:

Njeriu është univers ndjenjash e arsyesh. Vështirë se mund t’i njohim të gjitha. Në këto rrethana, a kemi të drejtë ta vrasim, çfarëdo që të ketë bërë?

( Nga cikli ‘Mademet e shpirtit’ )